پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سطوح مختلف کود نیتروژن (اوره) بر صفات مورفوفیزیولوژیک، کیفیت میوه و عملکرد ۱۰ رقم خیار گلخانه‌ای در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی، با دو عامل رقم و کود اوره در چهار سطح صفر، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ کیلوگرم در هکتار و سه تکرار اجرا شد. در مجموع، ۳۹ صفت ارزیابی گردید. نتایج نشان داد پاسخ ارقام به سطوح نیتروژن متفاوت بود و مصرف متوسط اوره در بسیاری از ارقام برخی صفات عملکردی و فیزیولوژیک را بهبود بخشید. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد چهار مؤلفه نخست ۸۲٫۶ درصد تغییرات را تبیین کردند. سطح برگ بوته، تعداد برگ و کاروتنوئید برگ در مؤلفه اول و تعداد میوه و کلروفیل a برگ با بارهای عاملی مخالف در مؤلفه دوم، بیشترین نقش را در تفکیک ارقام داشتند. در رگرسیون گام‌به‌گام، پس از حذف کارایی مصرف آب و کارایی سطح برگ به‌دلیل وابستگی به عملکرد، بهره‌وری آب، تعداد برگ، سطح برگ بوته، قطر ساقه، سطح، کاروتنوئید و کلروفیل a برگ و تعداد میوه وارد مدل شدند و بهره‌وری آب بیشترین معنی‌داری آماری را داشت. بررسی اثر متقابل رقم و کود نشان داد مصرف ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم اوره در هکتار برای هشت رقم مناسب‌تر بود. ارقام ازگی، کراس، سیلا، هیتا، سامیا پلاس و وارنا نیز پاسخ مطلوبی از نظر عملکرد، کیفیت میوه و صفات مورفوفیزیولوژیک نشان دادند. بااین‌حال، عملکرد سامیا پلاس و سیلا در سطح ۴۰۰ کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد افزایش یافت.