https://hpn.shahed.ac.ir/ نشریه تغذیه گیاهان باغی fa daily 1 Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0330 Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0330 https://hpn.shahed.ac.ir/article_4053.html بنفشه معطر به­عنوان یک گیاه زینتی-دارویی با داشتن مواد مؤثره مورد استفاده در صنایع داروسازی و تولید داروهای گیاهی، آینده نوید بخشی دارد. پژوهش حاضر به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو فاکتور تنش کم‌آبی با سه سطح (55، 65 و 85 درصد ظرفیت زراعی (FC) خاک گلدان) و محلول­پاشی­ها شامل: اسید سالیسیلیک، نانو اکسید روی و سدیم نیتروپروساید در سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منایع طبیعی آذربایجان شرقی انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین غلظت کلروفیلa  و کلروفیل کل در تیمار 1000 میلی‌گرم در لیتر نانو اکسید روی در تنش کم‌آبی 55 درصد FC به دست آمد. بیشترین غلظت کاروتنوئید برگ و کلروفیل b در تیمار200 میکرومولار در لیتر سدیم نیتروپروساید در تنش کم آبی 55 درصد FC با 7/29 و 26/26 درصد افزایش، به دست آمد. بیشترین فلورسنس حداکثر (32/5) و  فلورسنس متغیر (27/4) در تیمار 1000 میلی‌گرم در لیتر نانو اکسید روی در تنش کم‌آبی 85 درصد FC حاصل شد. در کارایی کوانتومی فتوشیمیایی مؤثر فتوسیستم II، تیمار 300 میکرومولار در لیتر سدیم نیتروپروساید در تنش کم‌آبی 65 درصد FC باعث افزایش 6/1 برابری نسبت به کمترین مقدار شد. تیمار اسید سالیسیلیک نیز کارایی کوانتومی تنظیم‌شده فتوسیستم II و کارایی کوانتومی تنظیم‌نشده فتوسیستم II و خاموشی غیر فتوشیمیایی و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II را افزایش داد. لذا پیشنهاد می‌شود تولیدکنندگان بنفشه معطر به مقاصد دارویی و زینتی در شرایط محدودیت منایع آبی از محلول‌پاشی نانو اکسید روی به دلیل تعدیل اثرات منفی تنش کم­آبی استفاده نمایند. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4114.html هر ساله بخش زیادی از گلبرگ‌­های گل­های زعفران در ایران بلااستفاده رها می‌شوند، می­توان از آب­گیری این گلبرگ­ها به عنوان محرک جوانه­زنی و مکمل رشد گیاهان استفاده نمود .در واقع عصاره و اسانس گلبرگ­های گل زعفران دارای مقادیری سافرانال[1] است و تحقیقات نشان داده است که ساختار شیمیایی مشابهی با بتا-سایکلوسیترال[2] دارد. بتا-سایکلوسیترال ترکیبی با ارزش برای بهبود قدرت گیاهان به ویژه در شرایط سخت محیطی می­باشد. در آزمایش اول، پیش تیمار سالیسیلیک اسید در 3 سطح (صفر، mM 1/0 و mM 5/0) آب گلبرگ زعفران، اسانس کلاله زعفران و عصاره آبی کلاله زعفران هر یک با غلظت μL/mL 50 و سه غلظت کلرید سدیم (صفر،  mg/L3000 و mg/L 6000) در یک آزمون فاکتوریل در قالب طرح کاملاٌ تصادفی در 3 تکرار بررسی شد. سالیسیلیک اسید mM 1/0، درصد جوانه زنی را 2/17 درصد در شرایط تنش شوری mg/L 3000 بهبود بخشید. طول ساقه­چه (%67) و وزن ریشه­چه (%60) با غلظت 50 میکرو لیتر در میلی­لیترآب گلبرگ زعفران در شرایط تنش شوری نسبت به شاهد افزایش یافت. مناسب‌ترین سطح سالیسیلیک اسید برای بهبود شاخص جوانه­زنی تحت تنش کلرید سدیم پیش تیمار با غلظت mM 1/0 بود. در آزمایش دوم پس از استقرار گیاهچه­ها تاثیر تیمار­های آب گلبرگ زعفران با سه غلظت شاهد، μL/100mL 250 و μL/100mL 500 و اسانس کلاله زعفران با سه غلظت صفر، μL/100mL 40 و μL/100mL 125 تحت تنش­های شوری صفر، mg/L 3000  و mg/L 6000 روی گیاهچه­های فستوکای بلند مورد ارزیابی قرار گرفت. افزایش غلظت کلرید سدیم باعث افزایش مقدار پراکسید هیدروژن و فعالیت آنزیم پراکسیداز و کاتالاز شد. استفاده از تیمار اسانس کلاله زعفران با غلظت μL/100mL 40 باعث کاهش معنی­دار میزان پراکسید هیدروژن و افزایش معنی دار فعالیت آنزیم­های کاتالاز و پراکسیداز شد. استفاده از اسانس کلاله و آب گلبرگ زعفران در زمان یا غلظت بالاتر باعث افزایش فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانی، بهبود استقرار و پاسخ گیاه به تنش­های محیطی مانند تنش کلرید سدیم خواهد شد.  https://hpn.shahed.ac.ir/article_4260.html به­منظور بررسی و مقایسه تأثیر 10 گونه قارچ مایکوریزا متعلق به هفت جنس مختلف (Racocetra ، Rhizophagus، Claroideoglomus، Funneliformis، Diversispora، Acaulospora و Gigaspora) بر زیست توده و برخی خصوصیات بیوشیمیایی گیاه شنبلیله، پژوهشی گلدانی بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سال 1399 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. در پژوهش حاضر تغییرات ارتفاع بوته، تعداد شاخه­فرعی، تعداد گره، طول میانگره، طول و عرض برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی، طول ریشه، وزن تر و خشک ریشه، محتوای نسبی آب برگ و غلظت عناصر غذایی پرمصرف (N, P, K, Mg, Ca) و کم­مصرف (Fe, Mn, Zn, Cu, B)در گیاه شنبلیله در واکنش به تلقیح مایکوریزایی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس داده­ها نشان داد اثر قارچ­های مایکوریزا بر کلیه صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شد. تلقیح با گونه­های مناسب قارچ مایکوریزا به­طور کارآمد از طریق بهبود محتوای نسبی آب برگ و جذب عناصر غذایی منجر به افزایش رشد و بهبود خصوصیات رشدی از جمله زیست­توده گیاه شنبلیله گردید. گیاهان تلقیح شده با قارچRacocetra castanea  بیشترین عملکرد را از نظر وزن تر و خشک داشتند و بیشترین مقدار عناصر غذایی در گیاهان تلقیح شده با قارچ‌هایC. claroideum  و Rhizophagus intraradices حاصل گردید. براساس یافته­های حاصل، واکنش گیاه شنبلیله به تلقیح با گونه­های مختلف قارچ مایکوریزا متفاوت بوده و تعیین گونه مناسب قارچ جهت بهبود رشد و عملکرد این گیاه ضروری می‌باشد. طبق نتایج این مطالعه تلقیح گیاه شنبلیله با قارچ­های C. claroideum ، R.. castanea و R. intraradices  می­تواند به­عنوان جایگزین مناسب کودهای شیمیایی جهت افزایش عملکرد این گیاه در سطح گلخانه و مزرعه پیشنهاد گردد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4455.html باوجود اثبات مفید بودن سیلیسیم برای گیاهان، هنوز کارایی جذب برگی این عنصر درگیاهانی مانند گوجه فرنگی مشخص نیست، لذا در این آزمایش محلول‌پاشی سیلیکات پتاسیم (K2SiO3)، اسید منوسیلیسیک (H4O4Si) و سیلیکات سدیم (Na2SiO3)، هر سه تیمار در دو غلظت 1 و 2 میلی‌‌مولار، در قالب طرح کاملا تصادفی و در گلخانه پژوهشی دانشگاه کشاورزی ساری، مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد ارزیابی در این آزمایش شامل عملکرد میوه، غلظت سیلیسیم برگ و درصد سیلیسیم در ترکیب عناصر سازنده مزوفیل (با استفاده از اسپکتوفتومتری پراکنده‌کننده انرژی اشعه ایکس) بود. نتایج به‌دست آمده نشان داد که تمامی تیمارهای استفاده شده برای محلول‌پاشی سیسلیسیم موجب افزایش سیلیسیم برگ نسبت به شاهد شدند؛ با این حال سیلیکات پتاسیم 2 میلی‌مولار بیشترین افزایش سیلیسیم برگ را نشان داد، هرچند اختلاف آن با تیمار سیلیکات پتاسیم 1 میلی‌مولار معنی دار نبود. میزان عنصر سیلیسیم در میانه مزوفیل برگ نشان داد که اسید مونوسیلیسیک 1 میلی‌مولار، بیشترین نفوذ را به داخل برگ گوجه فرنگی داشته است و بعد از آن سیلیکات سدیم 2 میلی‌مولار در رتبه بعدی قرار گرفت. از نظر عملکرد کل بوته، تنها دو تیمار سیلیکات سدیم 1 میلی‌مولار با عملکرد 2349 گرم و اسید مونوسیلیسیک 2 میلی‌مولار با عملکرد 2222 گرم، نسبت به شاهد برتری معنی‌داری نشان دادند، ولی سایر تیمارهای بکارفته نسبت به شاهد اختلاف معنی‌داری نداشتند.با اینکه عملکرد گوجه فرنگی در بوته تحت تاثیر محلول‌پاشی سیلیسیم قرار گرفت، ولی این افزایش براثر افزایش تعداد میوه نبود بلکه به‌دلیل افزایش اندازه میوه بود، زیرا تعداد میوه تحت تاثیر تیمارهای اعمال شده قرار نگرفت. از نظر افزایش اندازه میوه، تیمار اسید مونوسیلیسیک 1 و 2 میلی‌مولار و سیلیکات سدیم 1 میلی‌مولار، وزن تک میوه بیشتری نسبت به شاهد داشتند. در مجموع می‌توان گفت که عنصر سیلیسیم می‌تواند نفوذ برگی در گیاه گوجه فرنگی داشته باشد، لذا محلول‌پاشی کودهای سیلیسیمی در گیاه گوجه فرنگی امکان‌پذیر است. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4456.html در این پژوهش، اثر مقادیر مختلف سولفات آمونیوم بر ویژگی­های رشد و عملکرد، میزان کلروفیل و برخی صفات بیوشیمیایی دو گونه کاسنی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اول میزان سولفات آمونیوم شامل 5 سطح: 50، 100، 150 و 200 کیلوگرم در هکتار و شاهد (خاک بدون اضافه کردن کود) و فاکتور دوم، دو گونه کاسنی شامل کاسنی پابلند (Cichorium intybus) و کاسنی پاکوتاه (Cichorium pumilum) بود. مهمترین صفات مورد بررسی شامل تعداد برگ، طول و عرض برگ، وزن تر بوته، عملکرد ماده خشک، طول و قطر ریشه غده­ای، وزن تر و خشک ریشه و میزان کلروفیل (a، b، کل و کاروتنوئید) بود. همچنین خصوصیات بیوشیمیایی عصاره برگ (فلاون و فلاونول، فلاونوئید کل، ترکیبات فنلی و فعالیت آنتی­اکسیدانی) در دو زمان (اواسط و اواخر دوره رشد) اندازه­گیری شد. نتایج، نشان­دهنده تاثیر معنی­دار تیمارها بر برخی صفات اندازه­گیری شده بود. در ارتباط با بیشتر صفات مورفولوژیک و شاخص­های عملکرد در گونه پاکوتاه، بهترین نتیجه در تیمار 150 کیلوگرم سولفات آمونیوم به دست آمد در حالی که در گونه پابلند، تیمار 100 کیلوگرم سولفات آمونیوم تاثیر بیشتری داشت که نشان داد کاسنی پاکوتاه خاصیت کودپذیری بیشتری نسبت به کاسنی پابلند دارد. در کاسنی پاکوتاه، بیشترین میزان فلاون و فلاونول (93/2 میلی­گرم در گرم)، فلاونوئید کل (30/7 میلی­گرم در گرم) و ترکیبات فنلی (06/10 میلی­گرم در گرم) در تیمار 50 کیلوگرم سولفات آمونیوم در برداشت دوم مشاهده شد در حالی که در رابطه با کاسنی پابلند بیشترین میزان فلاونوئید کل (14/12 میلی­گرم در گرم) و ترکیبات فنلی (67/13 میلی­گرم در گرم) در برداشت اول در تیمار 100 کیلوگرم سولفات آمونیوم  و در برداشت دوم در تیمار 200 کیلوگرم سولفات آمونیوم (به ترتیب 14/7 و 26/10 میلی­گرم در گرم) اندازه­گیری شد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4457.html انار با نام علمی (Punica granatum L.)  متعلق به خانواده Lytraceae  یکی از مهم­ترین درختان میوه نیمه­گرمسیری در ایران می­باشد. در این تحقیق به منظور کاهش ترکیدگی و بهبود سایر صفات کمی و کیفی میوه انار رقم ملس ساوه، از تیمار اسید جیبرلیک (صفر و 100 میلی­گرم در لیتر)، سولفات مس (صفر و 2500 میلی­گرم در لیتر) و سولفات پتاسیم (صفر و 5000 میلی‌‌گرم در لیتر) به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی استفاده شد. محلول­پاشی ترکیبات مذکور در سه مرحله رشدی میوه در اواسط خرداد، تیر و مرداد صورت گرفت. نمونه­های میوه به صورت تصادفی از بخش­های مختلف درختان انار در زمان رسیدگی کامل جمع­آوری شدند و برخی از خصوصیات کمی و کیفی میوه مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس نشان داد تفاوت­ معنی­داری در برخی شاخص­های مورد بررسی وجود دارد. تعداد میوه­های ترک­خورده در هر درخت شمارش شدند و نتایج نشان داد ترکیدگی میوه تحت تأثیر محلول­پاشی اسید جیبرلیک، سولفات مس و سولفات پتاسیم قرار می‌گیرد و به طور معنی­داری با محلول­پاشی کاهش یافت. وزن میوه، ضخامت پوست میوه، درصد رطوبت پوست میوه، مواد جامد محلول و اسید قابل تیتراسیون در تیمار 100 میلی­گرم در لیتر اسیدجیبرلیک به طور معنی­داری در مقایسه با نمونه­های شاهد افزایش یافت. بیشترین میزان وزن میوه (7/181 گرم) در تیمار اسید جیبرلیک 100 میلی­گرم به­دست آمد در حالیکه این شاخص در نمونه­ شاهد 75/160 گرم بود. نتایج کلی نشان داد درصد ترکیدگی میوه با افزایش ضخامت پوست میوه، درصد رطوبت پوست میوه و اسیدیته قابل تیتراسیون کاهش می­یابد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4459.html گل مریم یکی از گل­ های شاخه بریده مهم کشور می باشد. که پتانسیل اقتصادی خوبی برای تجارت گل شاخه بریده و صنعت اسانس دارد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در پژوهشکده ملی گل و گیاهان زینتی ایران واقع در شهرستان محلات با موقعیت جغرافیایی 50 درجه 30 دقیقه شرقی، عرض جغرافیایی 33 درجه 53 دقیقه شمالی در سال 1398 بر گل مریم پُرپر یکساله در فضای باز انجام شد. عوامل شامل محلول پاشی کلسیم در 4 سطح (0، 2/0، 4/0 و 6/0 گرم در لیتر کلسیم) در 2 زمان (تیرک زدن گل­ها و 10 روز بعد از محلول­پاشی اول) و بُر در 3 سطح (0، 20 و 40 کیلوگرم اسید بوریک در هکتار) به صورت خاکی قبل از کشت بود. نتایج نشان داد که محلول پاشی کلسیم و بُر تاثیر معنی دار بر ارتفاع گیاه، طول خوشه، غلظت عناصر غذایی و عمر گلدانی داشته و کلیه صفات مورد بررسی را در مقایسه با شاهد افزایش می­دهند. همچنین تیمار ترکیبی محلول پاشی 6/0 گرم در لیتر کلسیم، 20 کیلوگرم در هکتار بُر عمر گلدانی گل مریم را نسبت به شاهد 41 درصد افزایش داد. باتوجه به نتایج بدست آمده از داده های آزمایش (مصرف 3 گرم در لیتر کلسیم از منبع نیترات کلسیم به صورت محلولپاشی و 20 کیلوگرم اسید بوریک در هکتار) باعث بهبود خصوصیات کمی و کیفی گل مریم شده است و می توان این تیمار را به عنوان مقدار قابل مصرف در مزارع تولیدی گل مریم به تولید کنندگان توصیه نمود. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4460.html توانایی تعیین نیاز آبی، مقدار آب مصرفی و برنامه‌ریزی آبیاری از موارد اثرگذار در کشت آبی محصولات کشاورزی می­باشد. مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سامانه­­ای با عنوان «سامانه نیاز آب» ارائه داد که توانایی برآورد و تعیین نیاز آبی، آب مصرفی و برنامه‌ریزی آبیاری گیاهان در سطح منطقه، شهرستان و دشت را با استفاده از روش­های تافته، پاسکوئله و ریس دارد. در این تحقیق مدیریت آبیاری شامل بدون آبیاری و تأمین 60، 80 و 100 درصد نیاز آبی گیاه به­عنوان عامل اصلی و مقادیر کود نیتروژن (از منبع کود اوره) شامل دو سطح صفر و 120 کیلوگرم در هکتار به عنوان عامل فرعی بودند. آزمایش به­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال­های 1399 تا 1401 انجام گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین مقادیر تبخیر-تعرق در سال­های مورد مطالعه در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی و مصرف 120 کیلوگرم کود نیتروژن رخ داد. در شرایط اندازه­گیری شده و روش­های تافته، پاسکوئله و ریس، میزان تبخیر-تعرق در سال 1399 به ترتیب 341، 332، 333 و 333 میلی­متر­ و در سال 1400 به ­ترتیب 358، 346، 359 و 346 میلی­متر­ و در سال 1401 به ترتیب 620، 576، 615 و 577 میلی­متر­ بود. میانگین خطای نسبی در روش­های مذکور در سال اول به ­ترتیب 6/2، 3/2 و 3/2 درصد و در سال دوم به­ ترتیب 4/3، 3/0- و 4/3 درصد و در سال سوم به ­ترتیب 1/7، 8/0 و 9/6 درصد بود. ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) برای تبخیر-تعرق در روش­های تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب 6/18، 3/79 و 3/18 میلی­متر در روز و ریشه میانگین مربعات خطای نرمال (RMSEn) به­ ترتیب با 059/0، 251/0 و 058/0 درصد مشاهده شد. شاخص توافق یا سازگاری (d) در روش تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب با 976/0، 595/0 و 977/0 درصد و ضریب کارایی (EF) مدل به ­ترتیب با 915/0، 536/0- و 918/0 درصد و مقادیر ضریب تبیین (2R) به­ ترتیب 92/0، 35/0 و 92/0 درصد بود. به­ طور کلی، نتایج آماری بین داده­های مزرعه­ای و سامانه نیاز آب نشان داد که روش­های تافته و ریس به­عنوان یک روش مناسب در تصمیم­گیری و تخمین آب مصرفی گیاه بادمجان در منطقه مورد مطالعه مناسب می­باشد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4617.html به منظور ارزیابی تأثیر نانوذرات دی اکسید تیتانیوم (TiO2) (غلظت 250 و 500 میلیگرم در لیتر)، دی اکسید روی ( (ZnO2(غلظت 125 و 250 میلیگرم در لیتر)، دی اکسید سریم (CeO2) (غلظت 125 و 250 میلیگرم در لیتر) و متیل جاسمونات MJ)) (غلظت 50 و 100 میکرو مولار) بر فعالیت آنتیاکسیدانی گیاه شاهدانه، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. محرکها به صورت محلول تهیه و به صورت آبیاری در مرحله شروع گلدهی اعمال گردید و نمونهبرداری برگ گیاهان به ترتیب، 24 ، 48 و 72 ساعت پس از اعمال محلول محرک انجام شد. نتایج تجزیه واریانس دادههاحاکی از معنیدار بودن اثر فاکتور محرکهای مختلف و زمانهای نمونهگیری پس از اعمال تیمار بر تمام فعالیتهای آنتی اکسیدانی در سطوح احتمال یک درصد بود. همچنین اثر متقابل دوگانه محرک × زمان نمونهبرداری بر روی تمام صفات در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. در مقایسه میانگین اثر متقابل دوگانه محرک × زمان، به ترتیب غلظتهای 125 و 250 میلیگرم بر لیتر سریم و روی در زمان 48 ساعت پس از اعمال محرک بالاترین میزان پروتئین را نشان دادند. همچنین غلظت 250 میلی- گرم بر لیتر تیتانیوم در زمان 48 ساعت بالاترین میزان کاتالاز، غلظت 125 میلیگرم بر لیتر روی در زمان 72 و 48 ساعت بالاترین میزان آسکوربات پراکسیداز، غلظت 250 میلیگرم بر لیتر سریم در زمان 48 ساعت بالاترین میزان گلوتاتیون ردوکتاز، غلظت 125 میلیگرم بر لیتر سریم در زمان 48 ساعت و غلظت 250 میلیگرم بر لیتر روی در زمان 72 ساعت بالاترین میزان گایاکول پراکسیداز و غلظت 50 میکرومولار متیل جاسمونات در زمان 48 ساعت میزان سوپراکسید دیسموتاز را در برگهای گیاه شاهدانه نشان دادند. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4618.html راهکارهای افزایش تحمل به شوری در کاشت پسته از اهمیت زیادی برخوردار است. در این پژوهش اثر دو سویه باکتری شورقلیاپسند بومی (ویرجی­باسیلیوس­ماریسمورتی و آلکالی­باسیلیوس­هالوآلکالوفیلوس) درچهارسطح (هر یک به تنهایی، مصرف توام دو سویه و شاهد)، همراه با سه سطح شوری آب آبیاری (8، 12 و 16 دسی­زیمنس­برمتر) بر رشد رویشی و غلظت برخی عناصرغذایی دانهال­های پسته دو رقم اکبری و دانشمندی، به صورت آزمایش کرت­های دو بار خرد شده در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار (هر تکرار شامل دو دانهال)، در شرایط باغ ایستگاه تحقیقات پسته فیض­آباد (1400-1401) بررسی شد. صفات مورد بررسی شامل طول و قطر ساقه، تعداد و سطح­­ برگ، شاخص کلروفیل و غلظت عناصر فسفر، پتاسیم، کلسیم، سدیم، کلر، روی و بور بود. نتایج نشان داد که اثرات شوری، رقم و باکتری بر صفات طول و قطر ساقه، تعداد برگ، سطح برگ و عناصر کلسیم و سدیم در سطح یک درصد معنی­دار بودند. تاثیر رقم بیش­تر بر صفات رویشی، و نوع باکتری بیش­تر بر غلظت عناصرغذایی معنی­دار بود. رقم اکبری در تمامی صفات رویشی و غلظت کلسیم به استثنای شاخص کلروفیل، نسبت­به رقم دانشمندی برتری نشان داد. روند شاخص کلروفیل عکس سطح برگ بود؛ و با افزایش شوری افزایش یافت. سویه باکتری ویرجی­باسیلیوس­ماریسمورتی موجب افزایش صفات رویشی شامل طول و قطر ساقه؛ سطح برگ و غلظت کلسیم به­ترتیب به میزان 6، 5 ، 17/0 و 2/0 درصد نسبت به شاهد گردید. باکتری آلکالی باسیلیوس هالوآلکالوفیلوس موجب کاهش غلظت یون‌های سدیم و کلر به­ترتیب به­میزان 5/18 و 8/12 درصد نسبت به شاهد شد. تیمار مخلوط باکتری­های ویرجی­باسیلیوس ماریسمورتی و آلکالی باسیلیوس هالوآلکالوفیلوس موجب افزایش شاخص کلروفیل (6/0درصد)، کم­ترین کاهش در تعداد برگ‌های ریزشی (7/5 درصد) و افزایش غلظت عناصر کم­مصرف روی (1/2 درصد) و بور (5/1 درصد) نسبت به شاهد شد. در مجموع، استفاده از باکتری فَرین­دوست ویرجی­­باسیلیوس ماریسمورتی با هدف افزایش شاخص­های رشدی از جمله قطر دانهال در سال­های ابتدایی رشد جهت پیوندزنی و رسیدن به باردهی اقتصادی سریع­تر و آلکالی باسیلیوس هالوآلکالوفیلوس برای بهبود وضعیت عناصرغذایی در پسته در شرایط شوری و سدیم زیاد توصیه می­گردد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4657.html معمولا درختان سیب در شرایط pH بالای خاک دچار کمبود عناصر ریز مغذی از قبیل آهن و روی می شوند. محلول پاشی برگی عناصر راه موثری برای جبران کمبود عناصر ریز مغذی و افزایش سطح آنها در گیاه است. در این پژوهش اثر سه غلظت مختلف کلات آهن، سولفات روی و اسید هیومیک (صفر، 1000و 2000 میلی گرم در لیتر) روی برخی شاخص های کمی و کیفی سیب رقم گلدن دلیشز بررسی شد. این پژوهش در یک باغ تجاری روی درختان 13 ساله پیوند شده روی پایه های بذری اجرا گردید. محلول‌ پاشی در پنج نوبت شامل یک مرحله قبل و چهار مرحله بعد از گلدهی انجام شد. صفاتی از قبیل طول و قطر میوه، طول شاخه سال جاری، عملکرد میوه، چگالی میوه، وزن خشک میوه، مواد جامد محلول، اسیدیته کل، کربوهیدرات های محلول، غلظت برخی عناصر موجود در برگ و میوه اندازه گیری شد. براساس نتایج بدست آمده برخی تیمارهای اعمال شده به طور معنی داری موجب افزایش طول میوه، طول شاخه سال جاری، عملکرد میوه، چگالی میوه، وزن خشک میوه و غلظت عناصر آهن و روی در برگ و میوه نسبت به شاهد گردید. بهترین تیمار کودی 2000 میلی گرم در لیتر آهن می باشد که بیشترین تاثیر را در اکثر صفات ارزیابی شده برگ و میوه داشت. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که در خاکهای آهکی، محلول پاشی آهن و روی می تواند منجر به بهبود خصوصیات کمی و کیفی سیب رقم گلدن دلیشز شود. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4890.html در سال­های اخیر استفاده از کودهای آلی جهت کاهش مصرف کودهای شیمیایی افزایش یافته است. زغال زیستی و ورمی­کمپوست از مهمترین انواع کودهای آلی هستند. هدف از انجام این مطالعه بررسی اثر دو سطح زغال زیستی و ورمی­کمپوست بر ویژگی­های گیاه گوجه فرنگی در شرایط شور است. مطالعه حاضر به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار صورت گرفته است. فاکتورهای مورد مطالعه شامل دو سطح زغال زیستی پسماند چای (2 و 4 درصد) و دو سطح ورمی­کمپوست (20 و 40 درصد حجمی) در دو شرایط شور و غیر شور بر روی گوجه فرنگی رقم چری است. پارامترهای عملکرد میوه، تعداد میوه، وزن میوه و ارتفاع گیاه، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، آهن و قند در میوه گیاه اندازه­گیری شد. بیشترین عملکرد و آهن در تیمار 40 درصد ورمی­کمپوست در شرایط بدون شوری به ترتیب معادل 1247 گرم در هر گلدان و 006/0 درصد به دست آمده است. همچنین نتایج نشان داد که شوری سبب کاهش 68 درصدی در عملکرد شده است. نتایج به دست آمده نشان داده است که سطح دوم ورمی­کمپوست دارای بهترین بهبود در ویژگی­های کمی و کیفی گیاه گوجه فرنگی بود. نتایج نشان داده است که استفاده از دو نوع کود آلی ورمی­کمپوست و زغال زیستی پسماند چای سبب افزایش کمیت و کیفیت گوجه فرنگی شده است. به طور کلی با توجه به نتایج به دست آمده می­توان استفاده از زغال زیستی و ورمی­کمپوست حاصل از بقایای بوته چای و پسماند شهری به عنوان منبع مناسبی جهت تامین عناصر غذایی مورد نیاز گوجه فرنگی را توصیه کرد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4891.html به­منظور بررسی تأثیر مقادیر مختلف کودهای نیتروژن و پتاسیم بر عملکرد و کیفیت روغن دانه گیاه دارویی-روغنی کاملینا، آزمایشی در سال زراعی 1401-1400 در شهرستان شاهین‌دژ اجرا شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی بود. فاکتورهای آزمایش شامل سه سطح کود نیتروژن (با منبع اوره)  (صفر، 50 و 100 کیلوگرم) و سه سطح کود پتاسیم (با منبع سولفات پتاسیم) (صفر، 25 و 50 کیلوگرم) در سه تکرار به اجرا درآمد. صفات مورد مطالعه شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک و دانه، شاخص برداشت، شاخص برداشت، درصد و عملکرد روغن، درصد و عملکرد پروتئین بودند. نتایج مقایسات میانگین نشان داد که سطح 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن تعداد خورجین، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، درصد روغن، عملکرد روغن، درصد پروتئین و عملکرد پروتئین را به ترتیب 60/40، 68، 25/18، 29/158، 90/10، 52، 27/27 و 5/114 درصد در مقایسه با تیمار شاهد (عدم کاربرد کود) افزایش داد. همچنین مقدار افزایش صفات مذکور در تیمار استفاده از 50 کیلوگرم در هکتار کود پتاسیم به ترتیب 31/19، 75/41، 71/21، 36/31، 12/22، 69/87، 26/16 و 83/85 درصد بود. در این بررسی حداکثر ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد دانه در خورجین و عملکرد دانه در تیمار استفاده از 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن همراه با سطوح 25 و 50 کیلوگرم در هکتار کود پتاسیم ثبت شد. نتایج تجزیه به مؤلفه­های اصلی نشان داد دو مؤلفه اول 5/91 درصد از تغییرات داده­ها را تبیین کرد. در نهایت تیمار 50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن همراه با 50 کیلوگرم در هکتار پتاسیم به‌عنوان مناسب­ترین تیمار شناخته شد. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4893.html اهمیت افزایش کلسیم میوه سیب جهت بهبود کیفیت آن منجر به انجام تحقیقاتی در مناطق عمده تولید سیب در جهان‌گشته است. روش رایج جهت افزایش غلظت کلسیم میوه به‌کارگیری محلول‌پاشی ترکیبات مختلف کلسیمی قبل از برداشت است. در این مطالعه جهت ارزیابی اثرات کلسیم بر خصوصیات کیفی سیب (رقم گلدن دلیشز) از سه ترکیب مختلف کلسیمی شامل کلرور کلسیم، نیترات کلسیم و اکسید کلسیم در غلظت‌های 5/0، 1 و 5/1 درصد و شاهد (آب مقطر) استفاده گردید. این طرح به‌صورت آزمایش فاکتوریل طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شده است. دو آزمایش جداگانه یکی در زمان برداشت وآزمایش دوم چهار ماه بعد از نگهداری در یخچال ( با دمای 3-4 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 95-85 %) یادداشت‌برداری شد و نتایج به‌دست‌آمده باهم مقایسه گردید. براساس نتایج بدست آمده دو آزمایش، صفات تحت اثر ساده منابع مختلف کود کلسیم و اثر متقابل منابع کود کلسیم در غلظت قرار نگرفت. همچنین اثر ساده غلظت­های مختلف تأثیر معنی­داری بر صفات کیفیت میوه سیب داشتند. نتایج مقایسه میانگین نشان دادکه با افزایش غلظت صفات سفتی میوه (8 و 87/4 درصد به ترتیب در زمان برداشت و 4 ماه بعد از نگهداری) و اسید آلی (67/0 و 38/0 درصد به ترتیب در زمان برداشت و 4 ماه بعد از نگهداری) افزایش پیدا کردند. همچنین با افزایش غلظت منابع کلسیم صفات مواد جامد محلول کل (06/13 و 95/11 درصد به ترتیب در زمان برداشت و 4 ماه بعد از نگهداری) و pH (4 و 61/3 به ترتیب در زمان برداشت و 4 ماه بعد از نگهداری) دارای کمترین مقدار بودند. به‌طور کلی، محلول‌پاشی منابع کلسیم در غلظت یک درصد در زمان برداشت به‌طور مؤثری کیفیت میوه و قابلیت نگهداری سیب رقم گلدان دلیشز را بهبود بخشید. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4892.html استفاده از بقایای محصولات، در زمینهای کشاورزی و نیز محلولپاشی عناصر غذایی روی اندامهای هوایی درختان میوه میتوانند جایگزین مناسبی برای تامین عناصر غذایی خاک باشد. آزمایشی به صورت طرح بلوکهای تصادفی با 6 تیمار و 4 تکرار روی درختان انگور لعل در یکی از تاکستانهای شاهرود انجام شد. تیمارها شامل شاهد (C)، بیوچار (BC) به مقدار 1 کیلوگرم برای هر تاک، کوددهی پتاسیم (FK) و کلسیم(FCa) هر یک به مقدار 100 گرم سولفات پتاسیم و سولفات کلسیم برای هر تاک، محلولپاشی پتاسیم (SK) و کلسیم (SCa) هر یک به مقدار 10 گرم از سولفاتهای مربوطه در 5 نوبت بود. نتایج نشان داد بیشترین غلظت پتاسیم و کلسیم محلول خاک در تیمار BC مشاهده شد. غلظت پتاسیم میوه در اثر تیمارهای FK و SK نسبت به شاهد افزایش معنی‌داری نشان داد. غلظت کلسیم میوه در تیمار FCa و سپس تیمار SCa بالاترین بود و بیشترین تعداد خوشه (75/20 خوشه در تاک) و عملکرد (05/12 کیلوگرم در تاک) در تیمار SCa مشاهده شد، که این تیمار نسبت به شاهد افزایش 38 درصدی عملکرد را به همراه داشت. نکته حائز اهمیت اینکه تقریباً در همه تیمارها غلظت پتاسیم انگور در بخشهای پایینی خوشه بالاتر از بخشهای بالایی آن بود و حالت عکس برای کلسیم در تیمارهای شاهد و SK مشاهده شد. نسبت پتاسیم به کلسیم بخشهای پایینی خوشه ها در تیمارهای شاهد و SKبه ترتیب 8/7 و 3/8 بود که بسیار بالاتر از سایر تیمارها بود. در ضمن دو تیمار مذکور کمترین عملکرد محصول را در بین تیمارها نشان دادند. https://hpn.shahed.ac.ir/article_4970.html تولید نشاء باکیفیت سبزیجات و صیفی‌جات نقشی قابل توجهی در تولید و اقتصاد صنعت سبزیکاری دارد. با بهبود شرایط رشدی گیاه در مرحله تولید نشاء، میزان تولید و کیفیت محصول نیز افزایش می‌یابد. به‌منظور ارزیابی تاثیر محلول‌پاشی کود سکوئنشیال2 شرکت امکس بر پارامترهای رشدی نشاء گیاه گوجه‌فرنگی در شرایط آزمایشگاهی، آزمایشی فاکتوریل بر پایه طرح کاملاتصادفی با 5 تکرار اجرا گردید. عامل اول 5 سطح از کود مایع بهینه‌شده در جهاددانشگاهی خراسان‌‌رضوی (شاهد، x5/0، x1، x2 و x3) به‌صورت کود آبیاری و عامل دوم استفاده از کود سکوئنشیال2 به‌صورت محلول‌پاشی در دو سطح (استفاده و عدم استفاده) بود. نتایج پژوهش نشان داد که ارتفاع گیاه در تیمار شاهد، تیمار x5/0، x1، x2 و x3 در زمان محلول‌پاشی گیاه با استفاده از سکوئنشیال2 به ترتیب 4/59%، 70/11%، 70/19%، 86/6 و90/21% در مقایسه با تیمار عدم محلول‌پاشی افزایش یافت. در تیمار کود آبیاری x1 سطح برگ در گیاهان محلول‌پاشی شده به‌طور قابل توجهی در مقایسه با گیاهان محلول‌پاشی نشده افزایش یافت. محتوای کلروفیل برگ تحت تاثیر تیمارهای آزمایش به‌طور قابل توجهی افزایش یافت. در تیمار کود آبیاری x5/0 و x1 محلول‌پاشی گیاه با سکوئنشیال2 مقدار کلروفیل b در برگ را به ترتیب 2/7% و 2/4% در مقایسه با عدم محلول‌پاشی افزایش داد. در بالاترین غلظت کود آبیاری با توجه به رفع نیاز تغذیه‌ای نشاء گوجه‌فرنگی، محلول‌پاشی نشاء گوجه فرنگی تاثیر قابل توجهی در بهبود پارامترهای رشدی نداشت. با توجه به نتایج می‌توان بیان داشت که استفاده از کود سکونشیال2 به‌صورت محلول-پاشی به هنگام کود آبیاری در غلظت x1 توصیه می‌گردد.